Канн кинофестивали Гран-присини қўлга киритган таниқли рус кинорежиссёри Андрей Звягинцевнинг фестивалдаги маросимда урушга қарши нутқ ирод қилгани катта шов-шувга сабаб бўлди. Аммо украиналик сиёсатшунос Мустафа Наййемнинг ёзишича, буни урушга қарши манифест деб аташ қийин.

“Тасаввур қилинг, агар Чарли Чаплин 1940 йили одамлар ва аскарларга мурожаат қилиш ўрнига, “рейхсканцлер жаноблари Гитлер”га қирғинни тўхтатишни сўраб чиққанида эди. Тасаввур қилинг, агар у нацизмни номламаганида, қурбонларни тилга олмаганида, босиб олинган мамлакатларни айтмаганида ва бунинг ўрнига фронтнинг икки томонидаги миллионлаб одамлар шунчаки тинчлик исташини гапирганида эди. Бу тиранияга қарши санъат эмас, балки унинг олдидаги маданий таслим бўларди.

Звягинцевнинг сўзлари — бу урушга қарши чиққан ва масъулиятни одамларга қайтаришга уринаётган эркин инсон нутқи эмас.

Бу ҳатто катта фуқаролик жасоратининг намоёни ҳам эмас. Бу ҳукмдордан бироз камроқ шафқатсиз бўлишни сўраётган билимли тобенинг жуда қулай, жуда русча илтижосидир.

Россиялик режиссёрнинг Украинага қарши уруш ҳақидаги ҳақиқий нутқи ҳукмдорга мурожаат билан эмас, балки Украина олдидаги масъулиятни тан олиш ва Россия жамиятига мурожаат қилиш билан бошланиши керак.

Унда бу урушни Россия Украинага қарши олиб бораётгани очиқ айтилмоғи лозим; украинлар қандайдир мавҳум ‘тўқнашув чизиғининг иккинчи томони’ эмаслиги таъкидланмоғи шарт; Россия маданияти эса Россия армияси одамларни ўлдираётган, Россия жамияти эса жиноят билан ёнма-ён яшашга кўникиб бораётган бир пайтда нозик метафоралар ортига яширинишга ҳақли эмас.

Зўравонликка қарши норозилик уни ташкил қилган шахсга итоаткорона илтимос шаклида янграмаслиги керак. Тарихий жиноят палласида санъат золим ва қотилдан инсонийлик сўрамаслиги лозим — у қурбоннинг исмини қайтариши, жамиятга масъулиятни эслатиши ва жиноят ҳақида ҳақиқатни айтиши шарт.”