The Wall Street Journal ёзишича, Россия президенти Владимир Путин қаришни секинлаштириш ва инсон умрини узайтиришга қаратилган улкан давлат дастурига 26 миллиард доллар ажратган.

Россия президенти Владимир Путин қаришни секинлаштириш ва инсон умрини узайтиришга қаратилган улкан давлат дастурига 26 миллиард доллар ажратган. Кремлнинг янги лойиҳаси расмий равишда “Янги соғлиқни сақлаш технологиялари” деб аталади. Аммо унинг ортидаги ғоя анча каттароқ: қариликни енгиш ва инсон ҳаётини максимал даражада узайтириш.

Ғарбда бу мавзуда асосан миллиардерлар қизиқиш билдириб келган. Масалан, Жефф Безос, Сэм Олтман ва Питер Тиль каби технология магнатлари қаришга қарши тадқиқотларга миллиардлаб доллар сарфламоқда. Россияда эса бу соҳани энди давлатнинг ўзи назорат қилмоқда.

Лойиҳа доирасида ген терапияси, тирик тўқималарни 3D-принтерда чоп этиш, инсон органларини махсус мини-чўчқалар организмида етиштириш, ҳатто ўта паст ҳароратли криотерапия усуллари устида ишлар олиб борилмоқда. Россия олимлари инсон тоғайини ва сичқон қалқонсимон безини чоп этишга муваффақ бўлганини даъво қилмоқда. Мақсад — 2030 йилга бориб инсон органларини лаборатория шароитида яратиш.

Бу дастур марказида Путинга жуда яқин икки шахс турибди: унинг қизи Мария Воронцова ва Курчатов институти раҳбари Михаил Ковальчук. Ковальчук инсон аъзоларини доимий равишда алмаштириш орқали ҳаётни деярли чексиз узайтириш мумкинлиги ҳақида бир неча бор гапирган.

Аммо бу ерда муҳим савол туғилади: Кремль ҳақиқатдан ҳам илм-фан инқилоби яратишга ҳаракат қиляптими ёки бу яна бир геосиёсий ва мафкуравий лойиҳами?

Танқидчиларнинг айтишича, Россия томонидан эълон қилинаётган натижаларнинг катта қисми халқаро илмий журналларда чоп этилмаган. Россиялик биопринтинг мутахассиси Александр Островский ҳатто “агар илмий мақола бўлмаса, демак ҳақиқий натижа ҳам йўқ” деган фикрни билдирган. Унингча, олимлар Кремлдан маблағ олиш учун Путин эшитишни истаган гапларни айтаётган бўлиши мумкин.

Бу лойиҳанинг яна бир қизиқ жиҳати унинг сиёсий рамзий маъносидадир. Путин бугун 70 ёшдан ошган. Россияда эркаклар ўртача умр кўриш давомийлиги эса тахминан 68 ёш атрофида қолмоқда. Бир томонда мамлакат фронтда юз минглаб одамларини йўқотаётган бир пайтда, иккинчи томонда давлат раҳбарининг қаришни енгиш учун миллиардлаб доллар сарфлаши кўпчилик учун зиддиятли манзара бўлиб кўринмоқда.

Дастурнинг расмий мақсади 2030 йилгача 175 минг инсон ҳаётини сақлаб қолиш деб кўрсатилган. Аммо танқидчилар бу рақам Украина урушида ҳалок бўлган россиялик аскарлар ҳақидаги мустақил ҳисоб-китобларга ғалати даражада яқин эканини таъкидламоқда.

Шу тариқа Кремлнинг янги лойиҳаси оддий тиббий дастур эмас, балки Путин даври Россиясининг ўзига хос сиёсатига айланмоқда. Бир пайтлар Совет Иттифоқи космосни забт этиш орқали келажакни эгаллашга уринган бўлса, бугунги Россия қариликни енгиш орқали вақтнинг ўзини мағлуб қилишни орзу қилмоқда.

Савол фақат битта: Кремль ҳақиқатдан ҳам инсон умрини узайтиришга яқинлашяптими ёки бу лойиҳа ҳам Путин атрофидаги навбатдаги афсоналардан бири бўлиб қоладими?