2026 йилнинг январь–апрель ойларида Ўзбекистон мева-сабзавот маҳсулотлари экспортида ижобий натижалар қайд этилди. Мавжуд маьлумотлар таҳлилига кўра, мамлакат хорижий бозорларга жами 489,5 минг тонна мева-сабзавот маҳсулотлари экспорт қилиб, 454,5 миллион АҚШ доллари тушумига эришган.

Бу кўрсаткич ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 25,9 минг тоннага ёки 5,6 фоизга кўпайгани мамлакат аграр секторида экспорт салоҳияти тобора ортганини кўрсатади.

Тўрт ойлик экспорт ҳажмининг асосий қисмини сабзавотлар ташкил этган сабзавотлар — 239,8 минг тонна, мева ва резаворлар — 86,6 минг тонна, мош — 26,2 минг тонна, ерёнғоқ ва ёнғоқлар — 9,2 минг тонна, тарвуз ва қовун — 0,2 минг тонна ва бошқа турдаги маҳсулотлар — 127,6 минг тоннани ташкил этади.

Мазкур рақамлар Ўзбекистоннинг табиий-иқлим шароити ва қишлоқ хўжалиги имкониятлари ташқи бозорларда рақобатбардош маҳсулот етиштиришга хизмат қилаётганини кўрсатади.

454,5 миллион долларлик экспорт мамлакат иқтисодиётига сезиларли валюта киримини таъминлайди. Бу маблағлар янги технологиялар жорий этиш, логистика инфратузилмасини ривожлантириш ва қишлоқ хўжалиги корхоналарини модернизация қилишга хизмат қилади. Самарқанд, Фарғона ва Андижон вилоятларида экспортчи корхоналар совутгич омборлари қуриш ва саралаш линияларини янгилаш имкониятига эга бўлмоқда.

Хорижий бозорларда маҳсулот нархи ички бозорга нисбатан юқорироқ бўлгани учун фермер ва деҳқонларнинг даромади кўпайиши мумкин. Экспортга йўналтирилган узум ёки гилос етиштирувчи хўжаликлар маҳаллий бозордагидан юқорироқ нархда маҳсулот сотиб, кўпроқ фойда олади.
Экспорт ҳажмининг ортиши маҳсулотни йиғиш, саралаш, қадоқлаш, сақлаш ва ташиш соҳаларида қўшимча ишчи кучига эҳтиёжни кучайтиради. Қадоқлаш марказлари ва логистика компанияларида юзлаб янги иш ўринлари яратилиши мумкин.

Ўзбекистон маҳсулотларининг халқаро нуфузи ошишини таьминлайди. Сифатли мева-сабзавот маҳсулотларининг ташқи бозорларга чиқиши мамлакат брендини мустаҳкамлайди ва янги экспорт бозорларини очишга ёрдам беради.

Экспорт ўсишининг эҳтимолий салбий томонларини ҳам эсдан чиқармаслик керак. Бунда биринчилардан ички бозорда нархлар ошиб кетиши мумкин.

Айрим маҳсулотлар катта ҳажмда экспорт қилинганда ички бозорда таклиф камайиши ва нархлар кўтарилиши эҳтимоли мавжуд.

Гилос, ўрик ёки узум ҳосилининг катта қисми экспортга йўналтирилса, маҳаллий аҳоли учун ушбу маҳсулотлар қимматлашиши мумкин.

Мева ва сабзавот етиштириш катта миқдорда сув талаб қилади. Экспорт учун ишлаб чиқариш ҳажми ортиши сув танқислиги муаммосини кучайтириши мумкин.

Пахта ва боғдорчилик ҳудудларида суғориш сувига бўлган талаб ортиб, сув ресурсларидан самарали фойдаланиш масаласи долзарблашади. Ташқи бозорларга қарамлик хавфи хавфи янада ортади.

Экспортга ҳаддан ташқари таяниш ташқи бозорлардаги нарх ўзгаришлари ёки савдо чекловлари таъсирини кучайтириши мумкин. Агар импортчи давлатлар карантин талабларини кучайтирса ёки бож ставкаларини оширса, экспортчилар катта йўқотишларга учраши мумкин.


Маҳсулотларни узоқ масофаларга етказиш харажатлари юқори бўлиши мумкин. Бу эса баъзи экспортчиларнинг рентабеллигига таъсир қилади. Логистик муаммоларни келтириб чиқаради.

2026 йилнинг дастлабки тўрт ойида қайд этилган 454,5 миллион долларлик мева-сабзавот экспорти Ўзбекистон аграр соҳасининг муҳим ютуқларидан бири ҳисобланади. Экспорт ўсиши валюта тушуми, фермерлар даромади ва янги иш ўринларининг кўпайишига хизмат қилаётган бўлса, ички бозор нархлари, сув ресурслари ва ташқи бозорларга қарамлик каби масалаларга ҳам алоҳида эътибор қаратиш талаб этилади. Мутахассислар фикрича, экспортни кенгайтириш билан бир қаторда ички бозор барқарорлиги ва ресурслардан оқилона фойдаланиш ўртасида мувозанатни сақлаш муҳим аҳамиятга эга.