ЯҚИН ТАРИХ ВА ИСТИҚБОЛ : ЎЗБЕКИСТОНГА АҚШГА ЯҚИНЛАШИШ НИМА БЕРАДИ?
Ўзбекистон ва АҚШ муносабатлари инсон ҳуқуқлари марказидаги мулоқотдан инвестициялар, технологиялар ва савдога таянаётган янги босқичга ўтмоқда. Яқинлашув иқтисодий ўсиш, янги иш ўринлари ва ташқи сиёсий мавқе кучайишига қандай хизмат қилиши таҳлил этилади.
Ўзбекистон ва АҚШ ўртасидаги муносабатлар сўнгги йилларда янги босқичга кўтарилмоқда. Агар 2015 йилда икки давлат мулоқотида инсон ҳуқуқлари, сиёсий эркинликлар ва мажбурий меҳнат каби масалалар асосий ўрин тутган бўлса, бугун ҳамкорликнинг иқтисодий мазмуни, инвестициялар, технологиялар ва савдо алоқаларига кўпроқ эътибор қаратилмоқда. 11 йил аввалги ва бугунги Самарқанд манзарасини таққослаш Ўзбекистоннинг халқаро майдондаги ўрни ҳамда ташқи сиёсий устуворликларида юз берган ўзгаришларни англаш имконини беради. Энг муҳими, АҚШ билан яқинлашув шунчаки дипломатик алоқаларни мустаҳкамлаш эмас, балки мамлакат иқтисодиёти ва аҳоли фаровонлигига хизмат қилиши мумкин бўлган стратегик имкониятдир.
Биринчи навбатда, АҚШ билан ҳамкорлик Ўзбекистонга йирик инвестицияларни жалб қилиш ва янги иш ўринларини яратиш имконини беради. Америка компанияларининг мамлакатимизга қизиқиши ортиши энергетика, саноат, қишлоқ хўжалиги, транспорт ва хизматлар соҳаларида янги лойиҳаларга йўл очиши мумкин. Бундай лойиҳалар нафақат иқтисодиётга қўшимча сармоя олиб киради, балки маҳаллий корхоналар фаолиятини кенгайтириш, ишлаб чиқариш қувватларини ошириш ва аҳоли бандлигини таъминлашга ҳам хизмат қилади. Бироқ бунинг учун инвестициялар фақат келишувлар даражасида қолиб кетмасдан, амалда ишга туширилиши ва иқтисодиётнинг реал секторига йўналтирилиши муҳим.
Иккинчидан, АҚШ билан яқин иқтисодий алоқалар Ўзбекистон учун змонавий технологиялар ва илғор тажрибаларни ўзлаштириш имкониятини кенгайтиради. Америка компаниялари билан ҳамкорлик орқали ишлаб чиқаришга инновацион ечимларни жорий этиш, рақамли иқтисодиётни ривожлантириш, сунъий интеллект имкониятларидан фойдаланиш ва мутахассислар малакасини ошириш мумкин. Бу эса маҳаллий маҳсулотларнинг рақобатбардошлигини кучайтириб, Ўзбекистон корхоналарининг халқаро бозорларга чиқишини осонлаштиради. Айниқса, ёшлар учун замонавий касбларни эгаллаш, халқаро стандартлар асосида таълим олиш ва юқори малакали мутахассис сифатида шаклланиш имкониятлари ортади.
Учинчидан, АҚШ билан ҳамкорлик Ўзбекистоннинг ташқи савдо географиясини кенгайтиришга ёрдам беради. Янги бозорлар, экспорт шартномалари ва халқаро бизнес алоқалари маҳаллий ишлаб чиқарувчилар учун қўшимча имкониятлар яратади. Ўзбекистон ўзининг тўқимачилик, қишлоқ хўжалиги, кимё саноати ва бошқа тармоқлардаги салоҳиятидан самаралироқ фойдаланиши мумкин. Шу билан бирга, Америка компаниялари билан қўшма корхоналар ташкил этиш маҳаллий тадбиркорларнинг бошқарув тажрибаси ва халқаро стандартлар бўйича билимларини оширади. Натижада иқтисодиётнинг фақат хомашё экспортига таяниб қолмасдан, юқори қўшилган қийматга эга маҳсулотлар ишлаб чиқаришга ўтиши учун замин яратилади.
АҚШ билан яқинлашувнинг яна бир муҳим жиҳати — Ўзбекистоннинг халқаро майдондаги сиёсий ва иқтисодий мавқеини мустаҳкамлашидир. Марказий Осиё ва АҚШ ўртасидаги C5+1 формати минтақавий хавфсизлик, иқтисодий ҳамкорлик, транспорт йўлаклари ва энергетика каби масалаларни муҳокама қилиш учун муҳим платформа ҳисобланади. Ўзбекистоннинг ушбу жараёнларда фаол иштирок этиши минтақавий манфаатларни илгари суриш, халқаро шериклар билан алоқаларни кенгайтириш ва глобал иқтисодий жараёнларга интеграциялашувни чуқурлаштиришга ёрдам беради. Бунда энг муҳим вазифа — йирик давлатлар билан муносабатларда миллий манфаатларни устувор сақлаш ва ташқи сиёсатдаги мувозанатни таъминлашдир.
Албатта, АҚШ билан ҳамкорликнинг кенгайиши барча муаммоларни ўз-ўзидан ҳал қилиб бермайди. Ҳар қандай инвестиция иқтисодий самарадорлик, шаффофлик ва ўзаро манфаат тамойилларига асосланиши керак. Имзоланган битимларнинг бажарилиши, маҳаллий тадбиркорларнинг манфаатлари ҳимоя қилиниши, янги технологиялар мамлакат ичида билим ва тажриба тўпланишига хизмат қилиши муҳим. Шунингдек, Ўзбекистон бошқа стратегик ҳамкорлари билан алоқаларини ҳам изчил давом эттириши лозим. Чунки самарали ташқи сиёсат бир давлатга ҳаддан ташқари боғланиб қолишни эмас, балки турли ҳамкорлар билан тенг ҳуқуқли ва манфаатли муносабатларни ривожлантиришни назарда тутади.
Хулоса қилиб айтганда, Ўзбекистоннинг АҚШ билан яқинлашуви мамлакат учун янги инвестициялар, замонавий технологиялар, қўшимча иш ўринлари, экспорт имкониятлари ва халқаро майдондаги мавқеини мустаҳкамлаш каби истиқболларни очади. 2015 йилда Самарқандда кузатилган воқеалар билан бугунги ҳамкорлик кун тартибини таққослаш Ўзбекистоннинг халқаро муносабатлардаги қиёфаси ўзгариб бораётганини кўрсатади. Эндиликда асосий масала сиёсий мулоқотнинг ўзи эмас, балки ундан қандай амалий натижалар олиниши билан белгиланади. Агар дипломатик ишонч аниқ лойиҳалар, янги ишлаб чиқариш қувватлари ва аҳоли фаровонлигини оширадиган ташаббусларга айлантирилса, АҚШ билан ҳамкорлик Ўзбекистон тараққиётининг муҳим омилларидан бирига айланиши мумкин.
Фикр билдириш учун Telegram каналимизга қўшилинг