Сўнгги ҳафталарда Афғонистондан Ўзбекистон ҳудудига ёки Ўзбекистон орқали бошқа давлатларга олиб ўтишга уринилган йирик наркотик партиялари бирин-кетин фош этилмоқда. Бу ҳолатлар Афғонистондан Марказий Осиё, Қозоғистон ва Россия томон йўналган “шимолий маршрут” яна фаоллашаётгани ҳақидаги хавотирларни кучайтирди.

17 май куни Сурхондарё вилоятидаги “Термиз-авто” чегара-божхона постида Афғонистондан келган юк машинаси текширилганда, унда олиб ўтилаётган Doosan русумли экскаваторнинг кўтариш қисмига яширилган 593 килограмм гашиш ва 3 килограмм опий аниқланган. Умумий ҳисобда қарийб 600 килограмм наркотик модданинг Ўзбекистонга олиб кирилишига чек қўйилган.

2 июнь куни эса Бухоро вилоятидаги “Олот” чегара-божхона постида Афғонистондан Россияга кетаётган юк машинаси текширувдан ўтказилган. Рентген ускунаси орқали кўрик вақтида қуритилган ўрик орасига яширилган қарийб 13 килограмм героин топилган. Маълумотларга кўра, ушбу партиянинг қора бозордаги қиймати 1,5 миллион долларгача баҳоланиши мумкин.

17 июнь куни ҳуқуқ-тартибот идоралари яна бир йирик ҳолатни фош қилди: Афғонистондан Ўзбекистонга олиб кирилган 37,6 килограмм наркотик модда ушланди. Маълум қилинишича, ушбу юкнинг асосий қисми Сурхондарё вилоятида аниқланган, ҳолат бўйича бир неча шахс қўлга олинган.

Бу учта эпизод бир ой ичида Афғонистон йўналишидан Ўзбекистон билан боғлиқ йирик наркотик оқимига оид жиддий сигнал бўлди. Айниқса, юкларнинг яшириш усуллари – экскаватор конструкцияси, қуритилган мева қутиси, транзит юклар ва чегара постлари орқали ҳаракат – бу оддий майда савдо эмас, балки пухта режалаштирилган каналлардан фойдаланишга уриниш борлигини кўрсатади.

Айрим минтақавий манбалар эса май ойида қўлга олинган 600 килограммлик партия аслида янада каттароқ – 800 килограмм атрофидаги умумий буюртманинг бир қисми бўлгани ҳақида иддао қилмоқда. Уларнинг даъвосича, қолган қисми ҳануз Ўзбекистон орқали Марказий Осиё ва Россия томон ўтказилиши мумкин. Бу маълумотлар ҳозирча расмий манбалар томонидан тасдиқланмаган, аммо сўнгги йирик қўлга олишлар Ўзбекистон хавфсизлик тизими учун чегара ва транзит назорати қанчалик долзарб эканини кўрсатмоқда.

Афғонистонда 2021 йилдан кейин ҳокимият Толибон қўлига ўтганидан сўнг наркотиклар масаласи минтақавий хавфсизликнинг энг оғриқли мавзуларидан бири бўлиб қолди. Толибон ҳукумати расман афюн етиштиришга чекловлар эълон қилган бўлса-да, халқаро таҳлилчилар Афғонистондаги наркотик бозори бутунлай йўқолмаганини, балки шакл ва йўналишларини ўзгартирганини таъкидлаб келади. Айниқса, гашиш, опий, героин ва синтетик моддаларнинг минтақавий бозорларга чиқарилиши атрофида хавотирлар сақланиб қолмоқда.

Ўзбекистон учун асосий хавф шундаки, мамлакат географик жиҳатдан Афғонистондан Марказий Осиё, Қозоғистон ва Россияга чиқувчи йўллар кесишмасида жойлашган. Шу сабабли наркотрафик гуруҳлари Ўзбекистонни нафақат ички бозор, балки транзит йўлак сифатида ҳам кўришга уриниши мумкин.

Расмий Тошкент бу хавф ортидан гиёҳвандликка қарши курашни кучайтирмоқда. 2026 йил 11 июнда Ўзбекистонда наркотик воситалар, психотроп моддалар, уларнинг аналоглари ва кучли таъсир қилувчи моддаларнинг ноқонуний муомаласи учун жавобгарликни такомиллаштиришга қаратилган қонун қабул қилинди. Унда яширин нарколабораториялар, наркожиноятларга ҳомийлик қилиш, наркотикларни интернет орқали тарқатиш ва вояга етмаганларни бундай жиноятларга жалб этиш каби ҳолатлар бўйича жавобгарлик кучайтирилган.

Президент Администрацияси раҳбари Саида Мирзиёева ҳам ушбу қонун ижросини шахсан назоратга олганини билдирган. У гиёҳвандликка қарши кураш фақат ҳуқуқ-тартибот органларининг эмас, балки бутун жамиятнинг масъулияти эканини таъкидлаган.

Сўнгги ҳолатлар эса бир нарсани аниқ кўрсатмоқда: Афғонистондан келувчи наркотик хавфи Ўзбекистон учун назарий таҳдид эмас, амалда чегара постларида, транзит йўлларда ва юк оқимларида намоён бўлаётган реал муаммога айланган. Шу боис чегара назорати, божхона текширувлари, тезкор-қидирув ишлари ва минтақавий ҳамкорлик янада муҳим аҳамият касб этмоқда.

Ҳуқуқ-тартибот идоралари томонидан фош этилган йирик партиялар Ўзбекистон хавфсизлик тизими айни пайтда наркотрафик каналларини аниқлаш ва тўсишда фаол ишлаётганини кўрсатади. Аммо ушбу йўналишдаги уринишлар давом этаётгани, айниқса Афғонистондан шимолга қараб йўналган каналлар атрофида ҳушёрликни бир зум ҳам сусайтирмаслик кераклигини англатади.