18 август куни Президент Хоразмда  Ўзбекистондаги гигант тадбиркорлар билан учрашди. Гўёки мамлакатда тадбиркорлар учун барча шарт-шароитлар муҳаёде. Тадбиркорликни ривожлантириш, бизнес вакилларининг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш давлат сиёсатида устувор йўналишлардан бири сифатида белгиланган. Бироқ Бош прокуратура томонидан келтирилган сўнгги рақамлар бу соҳада ҳали ҳал қилиниши лозим бўлган масалалар оз эмаслигини ҳам кўрсатмоқда.

Маълум қилинишича, жорий йилнинг ўтган даврида 14 минг нафардан ортиқ тадбиркорнинг муаммолари бартараф этилган. 1 703 та сайёр қабул, давра суҳбати ва онлайн мулоқотлар ўтказилиб, уларда 12 мингдан ортиқ юридик шахс вакиллари қабул қилинган. 5 мингдан ортиқ мурожаат ижобий ҳал этилган.

Энг эътиборли рақамлардан яна бири  назорат тадбирлари давомида тадбиркорлик фаолиятига ноқонуний аралашув ва бюрократик тўсқинлик билан боғлиқ 8 мингга яқин ҳолат аниқлангани. Бунинг натижасида 4 560 нафар тадбиркорнинг бузилган ҳуқуқлари тикланган.

Бир томондан, бу рақамлар давлат органлари томонидан тадбиркорлар муаммоларига эътибор кучайганини кўрсатади. Ҳақиқатан ҳам 7 720 та фаолият кўрсатмаётган тадбиркорлик субъектининг фаолияти тикланган, 8 568 та янги тадбиркорлик субъекти ташкил этилган ва 20 мингга яқин иш ўрни яратилган. Бундан ташқари, 3 мингдан ортиқ иш ўрни йўқотилишининг олди олинган.

Аммо масаланинг бошқа томони ҳам бор. 14 мингдан ортиқ тадбиркорнинг муаммоси нима учун пайдо бўлди? Тадбиркорнинг муаммосини ҳал қилиш  албатта, ижобий натижа. Лекин энг муҳим савол муаммо нима сабабдан юзага келганида. Агар бир тадбиркорнинг ҳуқуқи бузилса, уни тиклаш зарур. Аммо минглаб тадбиркорлар бир хил муаммога дуч келаётган бўлса, бу алоҳида ҳолат эмас, балки тизимли муаммодан дарак бериши мумкин.

Қолаверса, 8 мингга яқин ноқонуний аралашув ва бюрократик тўсқинлик ҳолати аниқлангани ҳам жиддий ўйланишга сабаб бўлади. Тадбиркор бизнесини ривожлантириш, янги иш ўринлари яратиш ва солиқ тўлаш ўрнига ўз ҳуқуқини ҳимоя қилиш учун турли идораларга мурожаат қилишга мажбур бўлса, бу иқтисодий муҳит учун салбий ҳолатдир.

Яна бир муҳим савол: бартараф этилган муаммолардан ташқари, ҳали қанча тадбиркорнинг мурожаати ҳал этилмаган?

Расмий маълумотларда 14 мингдан ортиқ тадбиркорнинг муаммоси бартараф этилгани қайд этилмоқда. Аммо бу рақам муаммоларнинг умумий кўламини эмас, аниқланган ва ҳал қилинган қисмини кўрсатади. Демак, ҳали мурожаат қилмаган, муаммосини ҳал қила олмаётган ёки турли сабабларга кўра идораларга мурожаат қилишга имкон топмаётган тадбиркорлар ҳам бўлиши мумкин.

Шу нуқтаи назардан, тадбиркорнинг муаммосини ҳал қилишдан ҳам муҳимроқ вазифа  унинг муаммога дуч келишининг олдини олиш.

Бюрократик тўсиқлар, ортиқча ҳужжатбозлик, асоссиз текширувлар, давлат органларининг ноқонуний аралашуви каби ҳолатлар бир марта аниқланиб бартараф этилгани билан масала тўлиқ ҳал бўлмайди. Бу ҳолатларни келтириб чиқараётган сабаблар ҳам бартараф этилиши керак.

Бош прокуратура соҳадаги тизимли муаммоларни бартараф этиш бўйича 40 га яқин таклиф ишлаб чиқилганини маълум қилди. Энди энг муҳими  ушбу таклифлар амалиётда қандай натижа бериши.

Зеро, кучли иқтисодиёт кўплаб тадбиркорларнинг муаммосини кейин ҳал қилиб бориш билан эмас, тадбиркорни ортиқча муаммолардан ҳимоя қиладиган тизимни яратиш билан шаклланади.

14 мингдан ортиқ тадбиркорнинг муаммоси ҳал этилгани яхши.  Аммо шу рақамнинг ўзиёқ яна бир саволни кун тартибига қўяди: ҳали қанча тадбиркор ўз муаммосининг ечимини кутмоқда?

Бу саволга аниқ жавоб бериш ва муаммоларни келтириб чиқараётган сабабларни бартараф этиш тадбиркорлик муҳитини янада яхшилашнинг энг муҳим шартларидан биридир.