Европа давлатлари асрлар давомида Осиё, Африка ва Лотин Америкасида колонияларга эгалик қилди. Уларнинг тили, таълими, ҳуқуқий меъёрлари ва бошқарув усуллари маҳаллий жамиятларга сингдирилди. Ҳозир мустақил бўлган собиқ колониялардаги миллионлаб одамлар учун айнан собиқ метрополия энг таниш ва энг жозибали мамлакат бўлиб қолди.
Буюк Британияга Ҳиндистон, Покистон, Бангладеш ва Нигериядан, Францияга Алжир, Марокаш ва Тунисдан, Португалияга Ангола ва Мозамбикдан, Нидерландияга Суринамдан келган муҳожирлар бу тарихий узвнинг яққол намунасидир.

Россия босқини классик мустамлакачиликдан бироз фарқ қилади. Аммо Россия империяси ва кейинчалик Совет Иттифоқи таркибида бўлган ҳудудлар билан шаклланган иқтисодий ва маданий алоқалар ҳозир ҳам сақланиб қолган. Шу боис Марказий Осиё давлатларидан келаётган меҳнат мигрантларининг асосий қисми Россияни танлайди.


Бугун Европа мураккаб зиддиятга дуч келган. Бир томондан, аҳолининг қариши ва туғилиш даражасининг пасайиши иқтисодиёт учун миллионлаб ишчи қўлларга эҳтиёж туғдирмоқда. Иккинчи томондан, назоратсиз миграция сиёсий кескинликни кучайтириб, ижтимоий хизматлар, уй-жой бозори ва хавфсизликка босим ўтказади. Бугун Европа давлатлари бир вақтнинг ўзида ҳам меҳнат мигрантларига муҳтож, ҳам ноқонуний миграцияга қарши курашмоқда.


Испаниянинг Сеута шаҳрида бўлган мигрантлар тўлқини шундан далолат берадики, деворлар ва симтўсиқлар миграциянинг оқибатини секинлаштириши мумкин, аммо унинг сабабларини бартараф этмайди. Камбағаллик, қуролли можаролар, иқлим ўзгариши, аҳоли ўсиши каби ҳолатлар сақланиб қолар экан, метрополиялар собиқ қарам ҳудудлардан келаётган мигрантлар босими билан яшашда давом этади.

Шу маънода, бугунги миграция инқирози фақат чегаралар масаласи эмас. У мустамлакачилик мероси, глобал иқтисодий тенгсизлик ва замонавий геосиёсатнинг бир-бирига боғлиқ оқибати сифатида намоён бўлмоқда.

Миграциянинг яна бир муҳим омили — иқтисодий тенгсизликдир. Африка ва Яқин Шарқнинг айрим мамлакатларида ишсизлик юқори, даромадлар паст, сиёсий беқарорлик ва қуролли можаролар эса миллионлаб одамларни хавфсиз ва фаровон ҳаёт излашга ундамоқда. Замонавий коммуникациялар туфайли Европа ҳаёти ҳақидаги маълумотлар тез тарқалади, бу эса миграция истагини янада кучайтиради.Айрим сиёсатшунослар бу жараённи «тарихий қарз» деб баҳолайди. Уларга кўра, мустамлакачилик даврида табиий бойликлар ва инсон ресурсларидан фойдаланган давлатлар бугун унинг ижтимоий ва демографик оқибатларига ҳам дуч келмоқда. Бошқа экспертлар эса бундай ёндашувни рад этиб, ҳар бир давлат ўз чегаралари ва миллий манфаатларини ҳимоя қилиш ҳуқуқига эга эканини таъкидлайди.

Сеутадаги воқеалар ҳам ана шу баҳсларни янада кучайтирди. Келгуси йилларда Африка аҳолиси сонининг ўсиши ва иқлим ўзгариши туфайли Европага миграция босими янада кучайиши мумкин. Демак, миграцияни полиция ёки чегарачилар ҳал қиладиган муаммо сифатида кўриш етарли эмас. Бу жараён тарих, иқтисодиёт, демография, ташқи сиёсат ва халқаро муносабатлар билан узвий боғлиқ. Шунинг учун унинг ечими ҳам комплекс ёндашувни талаб қилади.