Оққовоқ аҳолиси канал дамбасида суғориш ва қурилиш коммуникациялари ётқизилаётгани унинг барқарорлигига хавф туғдириши мумкинлигидан огоҳлантирмоқда. Мурожаатда келтирилган ер ажратилиши ва олиб борилаётган ишлар ҳақидаги даъволар ҳозирча масъул идоралар томонидан расман тасдиқланган эмас.

Тошкент вилояти Қибрай туманидаги Оққовоқ ҳудудида яшовчи бир гуруҳ фуқаролар Бўзсув канали дамбасининг муҳофаза ҳудудида ер ишлари олиб борилаётгани юзасидан Элтузарга мурожаат қилди.

Мурожаат муаллифларининг айтишича, Қибрай тумани ҳокимлиги канал дамбаси муҳофаза ҳудудидаги 45 сотих ерни хусусий шахсга боғ ташкил қилиш учун берган. Аҳоли мазкур ҳудудда суғориш тармоқлари ва бошқа коммуникациялар ётқизилаётганини, бунинг учун ер қазиш ишлари давом этаётганини билдирмоқда.

Фуқаролар ушбу ишлар каналнинг сувни ушлаб турувчи кўтарма қирғоғига зарар етказиши, фильтрацияни кучайтириши ва дамбанинг ўпирилиш хавфини ошириши мумкинлигидан хавотирда.

Мурожаатда Бўзсув канали орқали секундига қарийб 100 кубометр сув ўтиши, канал Қодирия гидроэнергетика ва сув таъминоти тизимлари учун муҳим экани таъкидланган. Очиқ расмий маълумотларда ГЭС-11 «Қодирия» номи билан қайд этилади. 2026 йилда Қодирия бош сув олиш иншоотидаги таъмирлаш ишлари Қибрай туманидаги 18 та маҳалланинг сув таъминотига вақтинча таъсир қилган эди.

Амалдагӣ меъёрларга кўра, ичимлик суви мақсадида фойдаланиладиган, секундига 50–100 кубометр сув ўтказадиган каналлар учун сувни муҳофаза қилиш зонаси 50–70 метр, 100–150 кубометрлик каналлар учун эса 70–100 метр этиб белгиланиши мумкин. Соҳил бўйи минтақасининг энг кам кенглиги канал чуқурлигига қараб белгиланади ва чуқурлиги 5 метрдан ортиқ каналларда 9,5–12 метргача етиши мумкин. Ҳар бир жойда аниқ чегара тасдиқланган лойиҳа, кадастр координаталари ва муҳофаза зонаси паспорти билан белгиланиши лозим.

Сувни муҳофаза қилиш зонасида ер қазиш, қувур ва кабеллар ётқизиш, қурилиш ҳамда сув объектининг ҳолатига таъсир қилиши мумкин бўлган бошқа ишлар тегишли идоралар билан келишилиши шарт. Соҳил бўйи минтақасида сув хўжалиги иншоотларига алоқаси бўлмаган доимий ва вақтинчалик объектлар қуриш тақиқланган. Қишлоқ хўжалиги ишлари ҳам белгиланган рухсат ва келишувларсиз амалга оширилмаслиги керак.

Шу билан бирга, 2026 йилда жорий қилинган тартиб сув фондининг айрим ерларини қишлоқ хўжалиги мақсадида электрон аукцион орқали ижарага беришга рухсат беради. Бироқ бундай фаолият сув объектига салбий таъсир қилмаслиги, оқим йўналиши, ҳажми ва тезлигини ўзгартирмаслиги, баланс сақловчи ташкилот билан келишилиши ҳамда гидротехника иншоотлари хавфсизлиги талабларига жавоб бериши шарт. Демак, ернинг боғ учун берилгани ўз-ўзидан қонунбузарликни исботламайди — қарорнинг қонунийлиги ҳужжатлар орқали текширилиши керак.

Мурожаат муаллифлари «Ўзбекгидроэнерго» масъуллари ишларни тўхтатиш бўйича кўрсатма берганини, аммо шунга қарамай дамба ҳудудида ишлар давом этаётганини даъво қилмоқда. Элтузар бу маълумотни мустақил равишда тасдиқлай олмади.

Элтузар Қибрай тумани ҳокимлиги, Сув хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги назорат инспекцияси, «Ўзбекгидроэнерго» ва бошқа масъул ташкилотларга муносабат билдириш ҳуқуқини тақдим этади.