АҚШ ва Эрон ўртасидаги мўрт сулҳ Ҳурмуз бўғози атрофидаги янги зарбалар ортидан яна хавфли тус олди. Reuters, AP, The Guardian ва Financial Times хабарларига кўра, Вашингтон Эронга қарши навбатдаги ҳаво зарбаларини тижорий кемаларга қилинган ҳужумларга жавоб ва бўғозда эркин кема қатновини таъминлаш чораси сифатида изоҳламоқда.

Reuters маълумотича, АҚШ Марказий қўмондонлиги Эроннинг Ҳурмуз орқали кема қатновига таҳдид қилиш имкониятини камайтириш учун қўшимча зарбалар бошланганини билдирган. Зарба берилган ҳудудлар орасида Бандар-Аббос, Чобаҳор, Конарак ва Эроннинг жанубий қирғоқ инфратузилмалари тилга олинмоқда. AP эса АҚШ ҳарбийлари сўнгги операцияда қарийб 90 нишонга зарба берганини хабар қилди.

Теҳрон бунга жавобан Баҳрайн, Қувайт ва Қатардаги АҚШга яқин ҳарбий объектларни нишонга олганини билдирди. AP хабарига кўра, Баҳрайнда камида уч марта сирена янграган, Қувайт ва Қатарда хавф огоҳлантиришлари берилган, Иорданияда ҳам сиреналар эшитилган. АҚШ расмийлари эса Эрон ракеталари ва дронлари катта талафот ёки АҚШ ҳарбийлари орасида қурбонларга сабаб бўлмаганини айтмоқда.

Ҳодисалар занжири Ҳурмуз бўғозидаги тижорий кемаларга ҳужумлардан кейин бошланди. Reuters ёзишича, Қатарнинг суюлтирилган газ ташувчи кемаси ва Саудия нефть танкери зарар кўрган; денгиз хавфсизлиги маркази бўғоз орқали ўтиш хавфини “жиддий” даражага кўтарган. Эрон ҳужумлар учун жавобгарликни расман ўз зиммасига олмаган, аммо Вашингтон ва минтақадаги иттифоқчилари бунда Теҳронни айбламоқда.

Ҳурмуз бўғози можаронинг энг оғриқли нуқтасига айланган. Бу йўлак орқали урушгача жаҳон нефть ва газ таъминотининг тахминан бешдан бири ўтарди. Шу боис нефть нархи кескин тебраниб турибди, бозорлар эса яна кенг кўламли уруш хавфини ҳисобга ола бошлаган.

The Guardian маълумотларига кўра, Эрон расмийлари АҚШ зарбалари Бушеҳр вилояти, темир йўл кўприклари ва Машҳад йўналишига яқин инфратузилмага ҳам таъсир қилганини айтган. Эрон Соғлиқни сақлаш вазирлиги сўнгги икки кунлик зарбалар оқибатида камида 14 киши ҳалок бўлгани, 78 киши яраланганини билдирган. Бу маълумот мустақил равишда тасдиқланмаган.

Сиёсий жиҳатдан бу кескинлашув июнь ойида имзоланган муваққат келишувни амалда йўққа чиқарди. Reuters таҳлилига кўра, Доналд Трамп Эрон билан сулҳни “тугаган” деб баҳолаган бўлса-да, Вашингтонда ҳам, Теҳронда ҳам тўлиқ урушга қайтиш катта сиёсий ва иқтисодий хатар сифатида кўрилмоқда. Айрим таҳлилчилар буни икки томон музокара олдидан босимни ошириш учун ишлатаётган “зарба – жавоб зарба” цикли деб баҳоламоқда.

Айни пайтда минтақадаги асосий хавф шундаки, агар Ҳурмуз бўғози яна тўлиқ ёпилса, нафақат АҚШ ва Эрон ўртасидаги уруш, балки жаҳон энергия бозори, инфляция ва Марказий Осиёгача етиб келадиган нархлар занжири издан чиқиши мумкин.

Элтузар кузатувига кўра, ҳозирги босқичда АҚШ ва Эрон тўлиқ урушни очиқ истамаётгандек кўринса-да, ҳар бир навбатдаги зарба музокара эшигини янада тор, минтақавий уруш хавфини эса янада кенг қилмоқда.