АҚШ разведка идоралари Россия Эроннинг Форс кўрфазидаги ЦРУ объектларига дрон зарбалари беришида нишонга олиш маълумотлари ёки такомиллаштирилган технологиялар билан ёрдамлашгани эҳтимолини текширмоқда. Бироқ ҳозирча Москва бундай ҳужумларда бевосита иштирок этгани ҳақида қатъий хулоса йўқ.

Reuters билан суҳбатлашган АҚШ разведкасига алоқадор тўрт манбанинг айтишича, Эрон дронларининг зарба самарадорлиги ва нишонга нисбатан аниқлиги Россия ёрдами эҳтимолини кучайтирган. Шу билан бирга, манбалар тергов ҳали якунланмаганини ва Россиянинг айнан ЦРУ объектларига берилган зарбалардаги роли исботланмаганини таъкидлади.

АР-РИЁДДАГИ ЦРУ ҚАРОРГОҲИГА ЗАРБА

2026 йил 3 март куни, АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши ҳарбий операцияси бошланганидан уч кун ўтиб, Эронга алоқадор деб ҳисобланган икки дрон Саудия Арабистони пойтахтидаги АҚШ элчихонаси мажмуасига зарба берган.

The Washington Post манбаларига кўра, зарба элчихонанинг юқори қаватида жойлашган ва минтақадаги энг йириклар ЦРУ қароргоҳларидан бирига теккан. АҚШ ва Саудия расмийлари элчихонага икки дрон урилганини тасдиқлаган, аммо айнан ЦРУ бўлими зарар кўрганини ошкор қилмаган. Ҳужумда ЦРУ ходимлари жабрланмаган.

Reuters маълумотича, март ойида камида иккита ЦРУ объектига зарба берилган. Улардан бири Ар-Риёддаги элчихонада, иккинчиси эса Ироқнинг шарқий қисмида жойлашган. Айрим манбалар яна бошқа махфий объектлар ҳам нишонга олинганини айтган, аммо уларнинг манзили очиқланмаган.

ИККИТА ДРОНДАН БИР НУҚТАГА ҲУЖУМ

Ғарб разведкаси ҳисоботлари билан таниш икки расмийнинг айтишича, Ар-Риёддаги ҳужумда Россия технологиялари билан такомиллаштирилган икки “Шаҳид” дрони ишлатилган бўлиши мумкин.

Биринчи дрон элчихона биносининг заиф қисмида тешик очган. Орадан қисқа вақт ўтиб, иккинчи дрон айнан шу тешик орқали бинога кириб портлаган. Зарбанинг бундай тартибда амалга оширилиши нишон ҳақида олдиндан аниқ маълумот бўлгани ҳақида саволларни кучайтирган.

Бироқ бошқа таҳлилчилар Эрон дронлари умуман АҚШ элчихонасини нишонга олган ва ЦРУ қароргоҳи тасодифан зарар кўрган бўлиши мумкинлигини ҳам истисно этмаяпти.

РОССИЯНИНГ “КОМЕТА” ТИЗИМИ

Разведка манбалари Россия Эроннинг “Шаҳид-136” дронларини аниқроқ ва радиоэлектрон тўсиқларга чидамли қилишга ёрдам берганини айтмоқда. Хусусан, дронларга Россияда ишлаб чиқарилган “Комета-М” сунъий йўлдош навигация тизими ўрнатилгани ҳақида маълумотлар бор.

Бу тизим дроннинг сунъий йўлдош сигналларига қарши тўсиқлар мавжуд шароитда ҳам йўналишни сақлашига ёрдам беради. Кремль Россия Эронга бундай тизим бергани ҳақидаги аввалги хабарларни “сохта хабар” деб атаган.

Март ойида Кипрдаги Британиянинг Акротири ҳарбий базасига урилган дрон қолдиқларидан Россияда ишлаб чиқарилган “Комета-Б” навигация тизими топилгани ҳақида The Times хабар берган. Дрон Ливан ҳудудидан Эронга яқин гуруҳ томонидан учирилгани айтилган. Бу Россия ҳарбий технологиясининг минтақада ишлатилган дронда топилган энг муҳим моддий далиллардан бири сифатида баҳоланган.

CNN РОССИЯ ЁРДАМИ ҲАҚИДА НИМА ДЕДИ?

CNN 6 март куни АҚШ разведка манбаларига таяниб, Москва Теҳронга Форс кўрфазидаги америкалик ҳарбийлар ва самолётларнинг жойлашувини аниқлашда ёрдам бераётганини хабар қилган.

Reuters ҳам Россия Эронга минтақадаги АҚШ объектларига зарба бериш учун нишонга олиш маълумотлари ва бошқа техник ёрдам кўрсатгани ҳақидаги хабарларни АҚШ расмийлари тан олганини ёзмоқда. Аммо бу умумий ёрдам билан ЦРУнинг махфий объектларини аниқ нишонга олиш ўртасидаги боғлиқлик ҳали тўлиқ исботланган эмас.

ЭРОН БУНИ ЎЗИ ҲАМ УДДАЛАШИ МУМКИНМИ?

Айрим мутахассислар Эронда Россияникига тенг ҳарбий сунъий йўлдош имкониятлари йўқлиги сабабли, бундай аниқ зарбалар ташқи разведка ёрдамини талаб қилиши мумкинлигини айтмоқда.

Бироқ Эроннинг минтақада ўз агентура тармоғи бор. Шунингдек, статик ҳарбий объектларни тижорий сунъий йўлдош суратлари орқали ҳам ўрганиш мумкин. Шу сабабли зарбаларнинг аниқлиги ўз-ўзидан Россия ЦРУ объектларининг координаталарини берганини исботламайди.

МОСКВА ВА ТЕҲРОН ҲАРБИЙ ҲАМКОРЛИГИ

Россия ва Эрон ўртасидаги ҳарбий ҳамкорлик 2022 йилда Россиянинг Украинага кенг кўламли босқинидан кейин жадал кучайди. Эрон Россияга “Шаҳид” дронларини етказиб берди, кейинчалик Москва уларни ўз ҳудудида ишлаб чиқара бошлади.

2024 йилда АҚШ Россия Эрондан Fath-360 қисқа масофали баллистик ракеталарини олганини маълум қилди. Эрон ракеталар етказиб берилганини рад этган. 2026 йилга келиб эса Украина президенти Владимир Зеленский Россиянинг ўзи такомиллаштирган “Шаҳид” дронларини Эронга қайта етказаётганини айтди.

Бу ҳолат аввал Эрондан Россияга йўналган технология ва қурол оқими энди тескари томонга ҳам ишлаётган бўлиши мумкинлигини кўрсатади.

ЎЗБЕКИСТОН УЧУН БЕВОСИТА АҲАМИЯТЛИ МАСАЛА

Форс кўрфазидаги уруш Ўзбекистон учун узоқдаги можаро эмас. Жанглар бошланганидан сўнг ҳаво ҳудудлари ёпилиб, парвозлар бекор қилинган ва ўн минглаб Ўзбекистон фуқаролари Саудия Арабистони, Бирлашган Араб Амирликлари, Қатар ва бошқа давлатларда қолиб кетган эди.

Ўзбекистон Ташқи ишлар вазирлиги маълумотига кўра, 13 мартга қадар Яқин Шарқ давлатларидан 32 минг 934 нафар Ўзбекистон фуқароси ватанга қайтарилган. Дипломатик ваколатхоналар Эрон ва Исроилдаги ўзбекистонликларни қўшни давлатлар орқали олиб чиқишга ҳам ёрдам берган.

Шу боис АҚШ, Эрон ва Россия ўртасидаги яширин разведка ҳамкорлиги ҳақидаги ҳар қандай янги маълумот глобал кучлар мувозанатига Форс кўрфазида ишлаётган, сафар қилаётган ва зиёратда бўлган Ўзбекистон фуқаролари хавфсизлигига ҳам дахл қилади.

Ҳозирги далиллар Россия Эронга навигация технологиялари ва АҚШ ҳарбий объектлари ҳақида маълумот берганини кўрсатади. Аммо Москва айнан ЦРУнинг махфий объектларини нишонга олишда иштирок этгани ҳали тасдиқланган факт эмас — бу АҚШ разведкаси текшираётган асосий версиялардан бири, холос.