АҚШ ҳарбийлари чоршанба куни Эронга қарши янги зарбалар бошланганини маълум қилди. Вашингтон бу ҳаракатлар Ҳурмуз бўғози орқали кемалар ҳаракати хавфсизлигини таъминлаш ва Эроннинг ушбу муҳим халқаро сув йўлига таҳдид қилиш имкониятини камайтиришга қаратилганини билдирди.

Reuters хабарига кўра, янги зарбалар АҚШ президенти Дональд Трамп Эрон билан урушни тўхтатишга қаратилган оралиқ келишув “тугаганини” айтганидан бир неча соат ўтиб бошланган.

Сўнгги кескинлашув нефть бозорига ҳам дарҳол таъсир қилди. Ҳурмуз бўғози атрофидаги вазият ёмонлашгани ортидан нефть нархи тахминан 7 фоизга ошгани айтилмоқда.

Эрон чоршанба куни Баҳрайн ва Қувайтдаги АҚШ ҳарбий объектларига зарба берганини маълум қилди. Шундан кейин АҚШ жавоб зарбаларини амалга оширган. Вазиятнинг кескинлашишига сешанба куни Ҳурмуз бўғозида учта юк кемасига қилинган ҳужумлар сабаб бўлгани айтилмоқда.

АҚШ Марказий қўмондонлиги X ижтимоий тармоғида эълон қилган баёнотда шундай деди:

«Қўмондонлик бош қўмондон кўрсатмасига асосан, АҚШ Марказий қўмондонлиги кучлари Эроннинг Ҳурмуз бўғозида навигация эркинлигига таҳдид қилиш имкониятини янада заифлаштириш учун қўшимча зарбаларни бошлади».

Баёнотда АҚШ Эронни тижорат кемалари ва фуқаролик экипажларига қарши “асоссиз тажовуз” учун жавобгар деб билиши таъкидланган.

Ҳурмуз бўғози жаҳон энергетика бозори учун стратегик аҳамиятга эга. Бу сув йўли орқали дунё нефть таъминотининг тахминан бешдан бир қисми ўтади. Шу сабабли ушбу ҳудуддаги ҳар қандай ҳарбий кескинлик нафақат минтақавий хавфсизлик, балки глобал иқтисодиёт учун ҳам жиддий оқибатларга олиб келиши мумкин.

Теҳрон кемаларга қилинган ҳужумлар учун жавобгарликни ўз зиммасига олмаган. Аммо таҳлилчиларга кўра, Эрон бундай ҳаракатлар орқали Ҳурмуз бўғози устидан таъсирини намойиш этиб, АҚШ билан узоқ муддатли тинчлик келишуви бўйича музокараларда босим воситасини сақлаб қолишга уринмоқда.

Сўнгги зарбалар алмашинуви 17 июнь куни имзоланган англашув меморандумини доимий тинчлик келишувига айлантириш умидларига жиддий зарба берди. Уруш 28 февраль куни АҚШ ва Исроилнинг Эронга ҳаво зарбалари билан бошлангани айтилмоқда.

Трамп Туркиянинг Анқара шаҳрида бўлиб ўтаётган НАТО саммитида журналистлар саволига жавоб берар экан, Эрон билан келишув барқарор бўлишига ишончи комил эмаслигини айтди.

«Агар биз Эрон билан келишувга эришсак ҳам, унинг амал қилишига ишончим комил эмас. Мен уларни жуда беинсоф одамлар деб билдим», – деди Трамп.

Шу билан бирга, АҚШ президенти тўлиқ кўламли урушга қайтишни кутмаётганини ҳам билдирди. Унинг сўзларига кўра, доимий келишув бўйича музокаралар давом этадими-йўқми, ҳозирча аниқ эмас.

Кузатувчилар фикрича, Ҳурмуз бўғози атрофидаги ҳарбий ҳаракатлар АҚШ ва Эрон ўртасидаги заиф сулҳни янада хавфли босқичга олиб чиқмоқда. Томонлар дипломатия эшигини бутунлай ёпмаган бўлса-да, сўнгги зарбалар тинчлик жараёнини жиддий синов олдига қўйди.

Манба: Reuters.