АҚШ президенти Доналд Трамп Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги тинчлик музокараларида ҳали ҳал этилмаган масалалар борлигини айтди. Бу баёнот Эрон давлат телевидениеси АҚШ Ҳурмуз бўғози орқали кема қатновини бир ой ичида тиклаш ва Эрон кемаларига нисбатан жорий этилган АҚШ денгиз блокадасини бекор қилиш бўйича дастлабки келишув лойиҳаси мавжудлигини хабар қилганидан кейин янгради.

Оқ уй эса ушбу хабарни “мутлақо уйдирма” деб рад этди. Теҳрон томони ҳозирча бу масала юзасидан расмий изоҳ бермади.

Трамп Вазирлар маҳкамаси йиғилишида Эрон урушни тугатишдан манфаатдор эканини, аммо таклиф этилаётган шартлар Вашингтонни қониқтирмаётганини айтди. Ҳурмуз бўғози орқали глобал энергия таъминотининг катта қисми ўтиши сабабли можаро жаҳон бозорларига жиддий таъсир кўрсатган.

“Эрон жуда жиддий ният қилган, улар келишувга эришишни жуда хоҳлаяпти. Ҳозирча улар бунга етиб келгани йўқ. Биз бу шартлардан қониқмадик, аммо қониқадиган даражага келамиз. Акс ҳолда ишни охирига етказишимизга тўғри келади”, деди Трамп, тафсилот бермасдан.

Кейинроқ у “келишув мукаммал бўлиши керак”лигини таъкидлади. Трампга кўра, келишувга эришилса, Ҳурмуз бўғози дарҳол очилади ва ҳеч бир давлат бу сув йўлини якка ўзи назорат қилмайди.

Эрон давлат телевидениеси эса норасмий англашув меморандуми лойиҳасини қўлга киритганини маълум қилди. Хабарда айтилишича, унга кўра АҚШ блокадани бекор қилиши ва Эрон атрофидан ўз кучларини олиб чиқиши керак. Шу билан бирга, минтақадаги АҚШ қўшинлари масаласи яна муҳокама қилиниши лозимлиги қайд этилган. Хабарда Эроннинг ядровий дастури тилга олинмаган, Вашингтон эса уни тўлиқ тугатишни талаб қилмоқда.

АҚШ Давлат котиби Марко Рубио йиғилишда маълум даражада силжиш борлигини айтди.

“Айрим илгарилаш ва қизиқиш бор. Кейинги соатлар ва кунларда бу жараён олдинга силжийдими, кўрамиз”, деди у.

Рубио шунингдек, “асосий масала шуки, Эрон ҳеч қачон ядровий қуролга эга бўлмайди”, деб қўшимча қилди.

Музокаралардаги асосий баҳсли нуқталардан бири Ҳурмуз бўғозини қайта очиш ва уни бошқариш масаласи бўлиб қолмоқда. Можаро бошланишидан олдин дунё нефти ва суюлтирилган табиий газининг тахминан бешдан бир қисми шу йўлак орқали ташилган.

Трамп келишувга эришилганидан кейин АҚШ бу ердаги кема қатновини кузатиб боришини айтди. Унинг сўзларига кўра, бўғознинг жанубий соҳилида жойлашган Уммон ҳам жараёнда ўз ролини бажариши керак.

“Биз назорат қилиб турамиз, аммо ҳеч ким уни бошқармайди. Бу музокараларнинг бир қисми”, деди Трамп.

Эрон телевидениеси хабари ортидан нефть нархи 5 фоиздан кўпроқ пасайди, кейин эса ушбу йўқотишнинг бир қисмини қайта тиклади.

АҚШ ҳарбийлари Эронга нисбатан блокадани таъминлаш учун тахминан 15 минг нафар аскар жалб этган. Минтақада, жумладан Қатар, Бирлашган Араб Амирликлари ва Баҳрайндаги базаларда яна минглаб америкалик ҳарбийлар жойлашган. АҚШ денгиз кемалари, жумладан минглаб денгизчилар ва денгиз пиёдалари бор кемалар, мунтазам равишда минтақадан ўтади ва Уммон каби портларга тўхтайди.

Пентагон бу масала юзасидан дарҳол изоҳ бермади.