АҚШ президенти Дональд Трамп Эрон билан эришилган вақтинчалик келишувни ҳимоя қилиб, у глобал иқтисодий фалокатнинг олдини олганини айтди. Шу билан бирга, у Теҳрон келишув шартларига амал қилмаса, АҚШ яна ҳарбий зарбалар бериши мумкинлигини огоҳлантирди.

Францияда ўтган G7 саммити якунларига бағишланган матбуот анжуманида сўзлаган Трамп Эрон урушни тўхтатишга қаратилган мажбуриятларини бажариши кераклигини таъкидлади.

“Агар улар келишувни бузса, биз уларни қаттиқ бомбардимон қиламиз. Мен буни истамайман. Мен улар келишувга амал қилишини хоҳлайман”, деди Трамп. У эронликларни “ақлли одамлар” деб атади.

АҚШ президентининг айтишича, уруш давом этганида энергия нархлари, инфляция ва озиқ-овқат таъминоти билан боғлиқ хавфлар янада кучайиши мумкин эди.

“Мен кўришни истамаган ягона нарса – иқтисодий фалокат эди. Агар бу давом этганида, шундай ҳолат юз бериши мумкин эди”, деди у.

Трамп, шунингдек, сулҳ эълон қилинганидан кейин Ҳурмуз бўғози орқали денгиз қатнови кескин ошганини айтди. У бу жараён Яқин Шарқда кенгроқ тинчликка йўл очишига умид билдирди.

Reuters маълумотига кўра, АҚШ расмийлари Теҳрон билан имзоланган ўзаро англашув меморандуми матнини ўқиб эшиттирган. Бироқ томонлар мажбурий битим имзолангунга қадар келишувдан чекиниши мумкинлиги айтилган.

14 банддан иборат лойиҳа апрель ойида эълон қилинган ўт очишни тўхтатиш режимини яна 60 кунга узайтиришни назарда тутади. Бу муддат ичида АҚШ ва Эрон доимий сулҳ бўйича музокара ўтказиши керак.

Келишувда урушни барча фронтларда тўхтатиш, Ҳурмуз бўғозида денгиз қатновини тиклаш, Эрон портларига нисбатан АҚШ блокадасини бекор қилиш, санкцияларни юмшатиш ва Эрон иқтисодиётини тиклаш учун 300 миллиард долларлик режа кўзда тутилгани айтилмоқда.

Эрон эса ядровий қурол яратмаслик мажбуриятини яна бир бор тасдиқлаган.

G7 етакчилари Эрон билан келишувни олқишлаган. Бироқ Трампнинг кескин баёнотлари бозорлардаги хавотирни тўлиқ йўқота олмади. Нефть нархи аввал Ҳурмуз бўғози қайта очилиши эҳтимоли ортидан пасайган, кейин эса Трампнинг янги зарбалар ҳақидаги огоҳлантиришидан сўнг яна ўсган.

Кузатувчиларга кўра, Трампнинг риторикаси кескин бўлса-да, келишув Вашингтон уруш бошида эълон қилган асосий мақсадларни тўлиқ амалга оширмаганини ҳам кўрсатмоқда. Эрон ҳукумати ҳали ҳам ҳокимиятда, унинг юқори даражада бойитилган уран захиралари топширилмаган, баллистик ракета салоҳияти йўқ қилинмаган ва Теҳроннинг минтақадаги иттифоқчиларига ёрдами тўхтагани ҳақида аниқ маълумот йўқ.