Тошкентда ижара бозори баҳорда кутилмаган суръатда қизиб кетди. Апрель ойида пойтахтда уй ижараси ўртача 3,4%га ошди ва квадрат метр учун нарх 9,2 долларга етди. Бу сўнгги ойларда кузатилаётган ўсиш трендининг давоми бўлди: мартда ижара 2,7%, февралда эса 2,3%га қимматлаган эди.

Иқтисодий тадқиқотлар ва ислоҳотлар маркази маълумотларига кўра, расмий статистика ижара бозоридаги бу тезлашувни тўлиқ акс эттира олмаяпти. Аслида эса баҳор ойларидаги бундай кескин ўсиш Тошкент учун ноодатий ҳолат ҳисобланади.

Мутахассислар бу жараённи ташқи миграция ва релокация оқимлари билан боғламоқда. Хусусан, шимолий давлатлар ва Яқин Шарқдан келаётган мутахассислар ҳамда вақтинча яшовчилар сони ортиши уй-жойга талабни кучайтирган бўлиши мумкин.

Энг катта қимматлашув чекка ва ўрта туманларда кузатилди. Яшнобод, Бектемир, Юнусобод ва Чилонзорда ижара нархлари тез ўсмоқда. Аксинча, аввалдан қиммат ҳисобланган Яккасарой ва Мирободда ўсиш суръати секинлашган, Шайхонтоҳурда эса ижара нархи бироз пасайган.

Бу ҳолат ижара бозорида янги тенденция шаклланаётганини кўрсатади. Яъни, марказий ва қиммат ҳудудларда яшаш имкони чекланган ижарачилар арзонроқ ва инфратузилмаси ривожланаётган чекка туманларга кўчмоқда. Натижада аввалги катта нарх тафовути аста-секин қисқаряпти.

Тошкентдаги ижара бозоридаги бу ўзгариш оддий мавсумий қимматлашув эмас. Бу ерда бир нечта иқтисодий ва ижтимоий омил бир вақтнинг ўзида ишлаяпти.

Биринчи омил – ташқи талаб. Сўнгги икки йилда Тошкент Марказий Осиёда нисбатан хавфсиз, инфратузилмаси ривожланаётган ва бизнес учун қулай шаҳар сифатида кўрила бошлади. Россия, Украина, Беларусдан чиққан релокантлар, шунингдек Туркия ва Яқин Шарқ билан ишлайдиган компаниялар ходимлари уй-жой бозорига қўшимча босим бермоқда. Бу айниқса қисқа муддатли ва мебелли квартираларга талабни оширди.

Иккинчи омил – аҳоли даромадлари билан ижара нархлари ўртасидаги номутаносиблик. Тошкентда ўртача маош ўсмоқда, лекин ижара тезроқ қимматлашяпти. Бу эса марказий туманларда яшашни кўпчилик учун қийинлаштирмоқда. Шу сабабли аҳоли логистикаси ўзгаряпти: одамлар арзонроқ, лекин транспорт жиҳатдан қулай ҳудудларга кўчмоқда.

Учинчи жиҳат – бозорнинг “қайта мувозанатланиши”. Илгари Миробод, Яккасарой каби туманларда ижара нархлари ҳаддан ташқари юқори шаклланган эди. Энди эса ижарачилар нарх ва қулайлик ўртасида рационал танлов қила бошлади. Бу тенденция чекка туманларни инвестиция учун жозибадор қилиши мумкин.

Тўртинчи муҳим нуқта – расмий статистика ва реал бозор ўртасидаги фарқ. Давлат статистикаси кўп ҳолатда кечикиб янгиланади ёки бозордаги тез ўзгаришларни тўлиқ ушлаб ололмайди. Шунинг учун хусусий платформалар ва тадқиқот марказлари маълумотлари бозорнинг ҳақиқий динамикасини тезроқ кўрсатади.

Агар ҳозирги тренд сақланиб қолса, ёз ва куз ойларида Тошкентда ижара яна қимматлашиши мумкин. Айниқса метро атрофидаги, янги турар-жой массивлари қурилаётган ва транспорт инфратузилмаси яхшиланаётган туманларда босим кучаяди. Бу эса шаҳарда ижтимоий қатламланишни кучайтириши, кам даромадли аҳоли учун марказга яқин яшаш имконини янада чеклаши мумкин.