2019 йилда ташкил этилган «Технопарк» МЧЖ 2020–2023 йилларда жами 9 трлн 776 млрд сўмдан зиёд даромад кўрсатган. Элтузарга тақдим этилган молиявий маълумотларга кўра, корхона айниқса 2021 ва 2022 йилларда ҳар йили 3 трлн сўмдан ортиқ даромад қилган.

Аммо бу рақамни «қарийб 10 трлн сўм фойда» деб талқин қилиш тўғри эмас. Гап корхонанинг умумий даромади ҳақида кетмоқда. Аксинча, худди шу ҳисоботларга кўра, 2023 йилнинг ўзида «Технопарк»нинг соф зарари қарийб 653 млрд сўм бўлган.

Элтузарга тақдим этилган iHamkor маълумотларида корхонанинг тўрт йиллик молиявий кўрсаткичлари қуйидагича: 2020 йил: даромад — 738 млрд 798 млн сўм, соф натижа — 19,7 млрд сўм зарар; 2021 йил: даромад — 3 трлн 136 млрд 780 млн сўм, соф фойда — 95,8 млрд сўм; 2022 йил: даромад — 3 трлн 332 млрд 965 млн сўм, соф фойда — атиги 503 млн сўм; 2023 йил: даромад — 2 трлн 567 млрд 488 млн сўм, соф натижа — 652,9 млрд сўм зарар.

Шу тариқа, тўрт йиллик даромад 9 трлн 776 млрд 31 млн сўмни ташкил қилади. Соф молиявий натижаларни арифметик жамлаганда эса корхона мазкур тўрт йилни қарийб 576,4 млрд сўмлик манфий натижа билан якунлагани келиб чиқади.

«Технопарк» кимники?

Бу ерда яна бир муҳим жиҳат бор. Очиқ реестрларда «Технопарк» Жаҳонгир Ортиқхўжаевнинг шахсий компанияси сифатида қайд этилмаган. Корхона 2019 йил 10 июнда рўйхатдан ўтган, унинг 100 фоиз таъсисчиси – Тошкент шаҳар ҳокимлиги. Давлат активларини бошқариш агентлиги маълумотларида ҳам давлат улуши 100 фоиз деб кўрсатилган.

Президент матбуот хизматига кўра, «Технопарк» Тошкент механика заводи ҳудудидан фойдаланиш мақсадида ташкил этилган ва 2020–2021 йилларда бу ерда умумий қиймати 393 млн доллардан зиёд 15 та ишлаб чиқариш лойиҳасини йўлга қўйиш режалаштирилган эди.

Бироқ Жаҳонгир Ортиқхўжаев Тошкент ҳокими бўлган даврда корхона атрофида манфаатлар тўқнашуви ва давлат буюртмаларининг шаффофлигига доир жиддий саволлар пайдо бўлган.

5 трлн сўмлик битим

Энг йирик ва баҳсли лойиҳалардан бири – мамлакат бўйлаб миллионлаб «ақлли» газ ҳисоблагичлар ўрнатиш бўйича давлат буюртмаси.

Озодлик радиоси суриштирувларига кўра, 2020 йилда «Ҳудудгазтаъминот» 3,5 миллиондан ортиқ газ ҳисоблагич етказиб бериш бўйича тендер ўтказган. «Технопарк» тендер бошланган пайтда газ ҳисоблагич ишлаб чиқариш бўйича аввалги тажрибага эга бўлмаган ва маҳаллий ишлаб чиқарувчилар реестрига тендер эълон қилинганидан кейин киритилган. Шунга қарамай, 3 апрель куни компания ғолиб деб топилган.

23 апрелда «Технопарк» ва «Ҳудудгазтаъминот» ўртасида имзоланган шартнома қиймати ҚҚС билан 5 трлн 6 млрд 885 млн сўмни ташкил қилган. Озодлик эълон қилган шартнома нусхасида ҳатто унинг мавжудлиги ҳақидаги маълумотни ошкор этмасликка оид махфийлик банди ҳам бўлган.

Озодлик маълумотларига кўра, дастлабки жараён юзасидан Антимонополия қўмитаси рақобат ва давлат харидлари қонунчилиги бузилганини қайд этиб, очиқ тендер ўтказишни талаб қилган. Шундан сўнг тендер ўтказилган ва уни «Технопарк» ғолиб деб топилган.

Ортиқхўжаев билан боғлиқлик қаерда?

2020 йилги Озодлик суриштирувида «Технопарк» раҳбари Сарвар Аҳадов илгари Жаҳонгир Ортиқхўжаевга алоқадор деб кўрсатилган «Dream Production» компаниясида раҳбар бўлгани, «Технопарк» ишлаб чиқараётган Osten газ ҳисоблагичлари бренди эса ўша пайтда Ортиқхўжаевга тегишли деб кўрсатилган J-United Group билан боғлиқ экани ҳақида маълумотлар келтирилган. «Технопарк» ва «Ҳудудгазтаъминот» Озодликнинг тендерга оид дастлабки саволларига мазмунан жавоб бермаган.

Шу сабабли масаланинг асосий нуқтаси «Технопарк Ортиқхўжаевники бўлган» деган даъво эмас. Асосий савол – Тошкент шаҳар ҳокимлигига 100 фоиз тегишли корхона Ортиқхўжаев ҳоким бўлган даврда қандай қилиб қисқа вақт ичида триллионлаб сўмлик айланмага чиқди ва бу тушумнинг қанча қисми давлат буюртмалари ҳисобига шаклланди?

Очиқ маълумотлар ҳозирча 9,776 трлн сўм даромаднинг ҳаммаси давлатдан ёки махфий шартномалар орқали келганини исботламайди. Лекин фақат газ ҳисоблагичлар бўйича битта шартноманинг ўзи 5 трлн сўмдан ошгани бу саволни жамоатчилик учун янада долзарб қилади.

Жаҳонгир Ортиқхўжаев 2023 йил 16 январда Тошкент шаҳар ҳокими лавозимидан озод қилинган. Демак, «Технопарк»нинг 2020–2022 йиллардаги 7,2 трлн сўмдан ортиқ даромади тўлиқ унинг ҳокимлик даврига тўғри келади, аммо 2023 йил учун кўрсатилган 2,567 трлн сўмлик йиллик даромаднинг асосий қисми у лавозимдан кетганидан кейин шаклланган.

Бу саволларга «Технопарк», Тошкент шаҳар ҳокимлиги, «Ҳудудгазтаъминот» ва Жаҳонгир Ортиқхўжаевнинг очиқ ва ҳужжатларга асосланган жавоби жамоатчилик учун муҳим.

Элтузар мазкур томонларнинг муносабати ва қўшимча ҳужжатларини эълон қилишга тайёр.