Ўзбекистон Жиноят кодексининг 236-моддасига кўра, суд ишининг холисона кўриб чиқилишига тўсқинлик қилиш, адолатсиз ҳукм, ҳал қилув қарори, ажрим ёки бошқа суд ҳужжати чиқарилишига эришиш мақсадида судьяга қонунга хилоф таъсир кўрсатиш жиноий жавобгарликка сабаб бўлади.

Агар бундай ҳаракат мансабдор шахс томонидан содир этилса, унга 3 йилдан 5 йилгача озодликни чеклаш ёки озодликдан маҳрум қилиш жазоси қўлланилиши мумкин.

Бироқ мансабдорнинг суд ишига аралашгани учун 5 йилгача қамалиши мутлақо янги жавобгарлик эмас. Бундай санкция Жиноят кодексида аввалдан мавжуд. Шу боис асосий масала жазонинг оғирлиги эмас, балки судьяга босим ўтказилганини ким ва қандай аниқлашидадир.

Суд ишига аралашув, одатда, расмий хат билан амалга оширилмайди. Босим телефон қўнғироғи, шахсий учрашув, воситачи, «илтимос», «бу иш юқорида назоратда» каби ишоралар ёки хизмат мавқеидан фойдаланган норасмий таъсир шаклида бўлиши мумкин. Бундай ҳолатда асосий гувоҳ кўпинча судьянинг ўзи бўлади.

Амалдаги тартиб судьядан ўз фаолиятига аралашув ёки босим ҳақида тегишли органларга хабар беришни талаб қилади. Демак, механизмнинг энг нозик нуқтаси ҳам шу ерда: судья хабар бермаса, босимнинг ўзи яширин қолиши мумкин. 5 йиллик жазо қанчалик қаттиқ бўлмасин, жиноят аниқланмаса, санкциянинг амалий таъсири чекланган бўлади.

Янги тартиб ёки мавжуд норманинг қатъий қўлланиши энг аввало **«телефон ҳуқуқи»**ни хавфли қилиши мумкин. Мансабдор судьяга норасмий топшириқ беришдан олдин бу ҳаракат қайд этилиши, текширилиши ва жиноий ишга айланиши мумкинлигини ҳис қилса, қонун профилактик вазифани бажаради. Судья учун ҳам «бу илтимос эмас, суд ишига аралашув бўлиши мумкин» деб очиқ айтишга ҳуқуқий таянч кучаяди.

Аммо бунинг учун фақат жазо етарли эмас. Судьялар босим ҳақида хавфсиз ва тўғридан-тўғри хабар бера олиши, бундай хабар берган шахс хизмат фаолиятида босимдан ҳимоя қилиниши, ҳар бир сигналнинг тақдири қайд этилиши ва ЖК 236-моддаси бўйича очиқ статистика юритилиши керак.

Чунки суд мустақиллигининг ҳақиқий ўлчови жазонинг 5 йил экани эмас. Судьяга ноқонуний қўнғироқ қилган мансабдор ким бўлишидан қатъи назар, бу аралашув фош қилиниши ва жавобгарлик муқаррар бўлишига ишонч бор-йўқлиги – асосий масала шу.