Президент Шавкат Мирзиёев томонидан Бекобод металлургия комбинати ҳудудида 90 гектар майдонда замонавий инфратузилмага эга “Ўзбекистон экологик технологиялар саноат парки” ташкил этилиши мамлакат саноатини экологик жиҳатдан янги босқичга олиб чиқишга қаратилган муҳим ташаббус сифатида баҳоланмоқда.

Мазкур саноат паркида халқаро сертификат бериш имкониятига эга замонавий лаборатория фаолияти йўлга қўйилади. Бу эса маҳаллий маҳсулотларнинг сифати ва хавфсизлигини халқаро талаблар асосида баҳолаш, экспорт салоҳиятини ошириш ҳамда инвесторлар учун янада қулай муҳит яратишга хизмат қилади.

Шунингдек, жорий йилнинг ўзида хусусий инвесторлар иштирокида катта диаметрли қувурлар, кўтарма кранлар, филтрлаш ускуналари ва бошқа юқори қўшилган қийматга эга саноат маҳсулотларини ишлаб чиқариш бўйича лойиҳалар амалга оширилиши режалаштирилган.

Экологик технологияларга ихтисослашган саноат парклари дунёнинг кўплаб ривожланган давлатларида иқтисодий ўсишнинг муҳим драйверларидан бири ҳисобланади.

Европа Иттифоқи мамлакатларида “яшил саноат” сиёсати сўнгги ўн йилликларда давлат стратегиясининг асосий йўналишларидан бирига айланган. Германия, Дания ва Нидерландия каби давлатларда саноат парклари қайта тикланувчи энергия, чиқиндиларни қайта ишлаш, сувни тозалаш ва атмосферага чиқиндиларни камайтиришга қаратилган технологияларни ишлаб чиқаришга ихтисослашган.

Айниқса, Даниянинг машҳур Калундборг саноат симбиози моделида бир корхона чиқиндиси бошқа корхона учун хомашё вазифасини бажаради. Натижада чиқиндилар ҳажми кескин қисқаради, ресурслар тежалади ва ишлаб чиқариш харажатлари пасаяди.

Америка Қўшма Штатларида эса экологик технологиялар соҳаси асосан хусусий инвестициялар ва инновациялар ҳисобига ривожланмоқда. Калифорния, Техас ва Массачусетс каби штатларда энергия тежовчи ускуналар, ҳаво ва сувни тозалаш технологиялари, қайта тикланувчи энергия жиҳозлари ишлаб чиқаришга ихтисослашган саноат зоналари мавжуд.

Бундай марказлар университетлар, илмий лабораториялар ва хусусий компаниялар ҳамкорлигида янги технологияларни тезроқ бозорга олиб чиқиш имконини беради.

Кутилаётган ижобий натижалар

“Ўзбекистон экологик технологиялар саноат парки”нинг ташкил этилиши мамлакат учун қатор афзалликларни келтириб чиқариши мумкин экологик хавфсиз технологияларни, маҳаллийлаштириш, янги иш ўринлари яратиш, юқори қўшилган қийматли маҳсулотлар ишлаб чиқаришни кенгайтириш, экспорт ҳажмини ошириш, инвесторлар учун замонавий инфратузилма ва сертификатлаш имкониятларини яратиш,

– саноатнинг атроф-муҳитга салбий таъсирини босқичма-босқич камайтириш.

Шу билан бирга, бундай лойиҳалар самарали ишлаши учун айрим омилларга алоҳида эътибор қаратиш зарур.

Биринчидан, экологик талаблар расмий ҳужжатдагина қолиб кетмасдан, амалда қатъий назорат қилиниши лозим.

Иккинчидан, халқаро стандартларга мувофиқ лабораториялар ва сертификатлаш тизимининг мустақиллиги таъминланиши муҳим.

Учинчидан, юқори технологияли ишлаб чиқариш учун малакали муҳандислар, технологлар ва тадқиқотчиларни тайёрлаш масаласи устувор вазифалардан бири бўлиб қолади.

Шунингдек, ишлаб чиқариш жараёнида энергия самарадорлиги, сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш ва чиқиндиларни қайта ишлаш тизими доимий такомиллаштириб борилиши керак.

Бекободда ташкил этилаётган “Ўзбекистон экологик технологиялар саноат парки” мамлакатнинг яшил иқтисодиётга ўтиш, саноатни модернизация қилиш ва экспортбоп маҳсулотлар ишлаб чиқариш борасидаги муҳим қадамларидан бири ҳисобланади.

Европа давлатлари ва АҚШ тажрибаси шуни кўрсатадики, экологик технологияларга сармоя киритиш нафақат табиатни муҳофаза қилиш, балки иқтисодий ўсиш, янги иш ўринлари яратиш ва миллий саноат рақобатбардошлигини оширишга ҳам хизмат қилади. Шу билан бирга, юқори экологик стандартларга қатъий амал қилиш, илмий-инновацион салоҳиятни кучайтириш ва шаффоф бошқарувни таъминлаш бундай лойиҳаларнинг узоқ муддатли муваффақиятининг асосий омиллари ҳисобланади.