Бирлашган Араб Амирликлари (БАА) нинг таниқли сиёсий шарҳловчиси Абдулхолиқ Абдулла БАА Америка Қўшма Штатлари билан ҳарбий ҳамкорликни қайта кўриб чиқиши ва мамлакат ҳудудидаги АҚШ базаларини ёпиш ҳақида ўйлаб кўриши кераклигини билдирди.

У X тармоғидаги постида БАА энди ўзини ҳимоя қилиш учун Америкага муҳтож эмаслигини айтди. Унинг таъкидлашича, сўнгги воқеалар мамлакат тўғридан-тўғри Америка ҳарбий ёрдамисиз ҳам ўзини ҳимоя қила олишини кўрсатган.

«БАА энди Америкага ўзини ҳимоя қилиш учун муҳтож эмас, чунки у Эрон агрессияси давомида ўзини муносиб тарзда ҳимоя қила олишини исботлади», деб ёзди Абдулла.

Унинг қўшимча қилишича, БААга керак бўлган нарса Америкадан фақат энг яхши ва энг замонавий қуролларни харид қилишдир.

«БААга керак бўлгани Америкадаги энг яхши ва энг сўнгги қуролларни сотиб олиш, холос», деди у.

Абдулла янада кескинроқ фикр билдириб, мамлакатдаги Америка ҳарбий объектларини ёпиш вақти келганини айтди.

«Америка базаларини ёпиш ҳақида ўйлаш вақти келди, чунки улар стратегик актив эмас, балки юкдир», деб ёзди у.

Бу баёнот Форс кўрфази минтақасида Америка ҳарбий кучларининг келажаги ҳақидаги баҳслар кучайиб бораётган бир пайтда янгради. БАА ҳудудида бир нечта АҚШ ҳарбий объектлари жойлашган. Бирлашган Араб Амирликлари узоқ йиллардан бери Вашингтоннинг Яқин Шарқдаги энг яқин хавфсизлик шерикларидан биридир.

БААдаги энг муҳим Америка ҳарбий объектларидан бири Ал-Дафра авиабазаси бўлиб, у ерда АҚШ Ҳаво кучлари шахсий таркиби, кузатув самолётлари ва ракетага қарши мудофаа тизимлари жойлашган.

Агар БАА АҚШ базаларини жойлаштиришни тўхтатса, нима бўлади?

Агар БАА ўз ҳудудида АҚШ кучларининг фаолият юритишига чек қўйса, бу Форс кўрфази хавфсизлик тизимида сўнгги ўн йилликлардаги энг катта ўзгаришлардан бирига айланиши мумкин.

Йиллар давомида БАА бир вақтнинг ўзида икки мақсадни ушлаб келди: Вашингтон билан яқин хавфсизлик шериклигини сақлаш ва шу билан бирга ўзини мустақил минтақавий куч сифатида намоён этиш. Абдулланинг баёноти БАА ичида мамлакат эндиликда ҳарбий жиҳатдан кучлироқ, технологик жиҳатдан ривожланганроқ ва ташқи ҳимояга аввалгидек қарам эмас, деган қараш кучайиб бораётганини акс эттиради.

БАА ракетага қарши мудофаа, дронлар, ҳаво кучлари ва кибер имкониятларга катта сармоя киритди. Амирлик расмийлари мамлакат таҳдидларни мустақил равишда ёки чекланган ташқи иштирок билан ҳам тўхтата олишига тобора кўпроқ ишонмоқда.

Бироқ АҚШ базаларини чиқариб юбориш жиддий хатарларни ҳам келтириб чиқаради.

Биринчидан, бу қарор БААнинг Эронга қарши зудликдаги тийиб туриш қобилиятини сусайтириши мумкин. Мамлакат ўз ҳарбий салоҳиятини анча кучайтирган бўлса ҳам, Америка самолётлари, разведка тизимлари ва ракетага қарши мудофаа бўлинмаларининг мавжудлиги қўшимча ҳимоя қатламини беради. Теҳрон эҳтимолий Америка чиқишини Вашингтоннинг кўрфаз хавфсизлигига бўлган мажбурияти сусайгани сифатида қабул қилиши мумкин.

Иккинчидан, бу қарор БААнинг Вашингтон билан муносабатларига таъсир қилиши мумкин. Ҳарбий шериклик фақат базалар билан чекланмайди. У қурол-яроғ савдоси, разведка маълумотлари алмашинуви, тайёргарлик ва дипломатик қўллаб-қувватлаш билан ҳам боғлиқ. Агар Абу-Даби АҚШдан чиқиб кетишни сўраса, Вашингтон илғор қуроллар ёки сезгир технологияларни беришга аввалгидек тайёр бўлмаслиги мумкин.

Учинчидан, БАА Америка иштирокини янада диверсификация қилинган стратегия билан алмаштиришга уриниши мумкин. Бу Франция, Хитой, Туркия ёки Саудия Арабистони каби минтақавий шериклар билан алоқаларни чуқурлаштиришни ўз ичига олиши эҳтимол. БАА аллақачон янада мослашувчан ташқи сиёсат юритиш ва биргина кучга қарам бўлиб қолмасликка интилаётганини кўрсатган.

Шу билан бирга, АҚШ базаларини ёпиш бутун минтақага кучли сиёсий сигнал юборади. Бу кўрфаз давлатлари тобора каттароқ стратегик мустақилликни хоҳлаётгани ва доимий равишда Америкага қарам давлат сифатида кўринишни истамаётганини англатади.

Бироқ жамоатчиликдаги шарҳ билан расмий давлат сиёсати ўртасида муҳим фарқ бор. Абдулхолиқ Абдулла БААда сиёсий доираларга яқин нуфузли шарҳловчи бўлса-да, унинг баёноти амирликлар ҳукумати ҳақиқатда Америка базаларини ёпишга тайёрланаётганини англатмайди.

Ҳозирча энг эҳтимолий сценарий шуки, БАА АҚШ кучларини қабул қилишда давом этади, айни пайтда эса секин-аста кўпроқ мустақилликка, кучлироқ миллий мудофаа салоҳиятига ва ўз стратегик қарорларини мустақил қабул қилиш эркинлигига интилади.