АҚШ президенти Доналд Трамп шанба куни Эрон билан тинчлик келишувига оид англашув меморандуми “асосан келишиб олинганини” маълум қилди. Бу баёнот АҚШ, Эрон ва воситачи сифатида иштирок этаётган Покистон томонидан музокараларда маълум тараққиёт бўлгани ҳақидаги хабарлар ортидан янгради.

Трамп ижтимоий тармоқда ёзган баёнотида шаклланаётган келишув Ҳурмуз бўғозини қайта очишни назарда тутишини билдирди. Мазкур стратегик денгиз йўлаги февраль ойида АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши зарбалари билан бошланган можаро ортидан ёпилиб, жаҳон энергетика бозорларида кескин беқарорликка сабаб бўлган эди.

Бироқ Трамп эҳтимолий келишувнинг бошқа шартлари ҳақида маълумот бермади.

“Келишувнинг якуний жиҳатлари ва тафсилотлари ҳозир муҳокама қилинмоқда ва яқин орада эълон қилинади,” деб ёзди у.

Эроннинг “Форс” ахборот агентлиги якшанба тонгида келишув Ҳурмуз бўғозини бошқаришни Эрон зиммасига юклаши мумкинлигини хабар қилди. Шу билан бирга, агентлик Трампнинг келишув деярли тайёр экани ҳақидаги баёнотини “воқеликка мос келмайди” деб баҳолади.

Эрон шанба куни аввалроқ урушни якунлашга қаратилган ёндашувни белгилаб берувчи англашув меморандуми устида иш олиб бораётганини маълум қилган эди. Бу баёнот мамлакат юқори раҳбариятининг Покистон армияси қўмондони Осим Мунир билан учрашувидан кейин янгради.

Покистон армияси музокаралар якунида “умидбахш” силжишга эришилганини маълум қилди. Музокараларда иштирок этаётган икки покистонлик манбанинг Reuters агентлигига айтишича, муҳокама қилинаётган келишув “урушни тугатиш учун анча қамровли” ҳисобланади.

Reuters манбаларига кўра, таклиф этилаётган механизм уч босқичдан иборат бўлиши мумкин: урушни расман якунлаш, Ҳурмуз бўғозидаги инқирозни ҳал этиш ва кенгроқ келишув бўйича 30 кунлик музокаралар даврини бошлаш. Зарур ҳолда бу муддат узайтирилиши мумкин.

Трамп Яқин Шарқ етакчилари билан мулоқот қилди

Энергия нархларининг ошиши ва урушнинг иқтисодий таъсири Трамп рейтингларига салбий таъсир кўрсатаётган бир пайтда, у жума куни ўғлининг тўйида қатнашмаслигини ва Вашингтонда қолишни режалаштираётганини маълум қилди.

Трамп Truth Social платформасида Саудия Арабистони, Қатар, Бирлашган Араб Амирликлари, Иордания, Миср, Туркия ва Покистон раҳбарлари билан телефон орқали суҳбатлашганини ёзди. Axios хабарига кўра, мазкур етакчилар Трампни келишувни қўллаб-қувватлашга чақирган.

Покистон эса ҳафталар давом этган можародан кейин Эрон ва АҚШ ўртасидаги қарама-қаршиликларни юмшатишга ҳаракат қилмоқда. Ҳурмуз бўғози расман ўт очишни тўхтатиш шароитига қарамай, кемалар ҳаракати учун ҳануз жиддий чекланган ҳолда қолмоқда.

АҚШ давлат котиби Марко Рубио шанба куни Трампнинг можарони тугатиш бўйича шартларини яна бир бор такрорлади.

“Эрон ҳеч қачон ядровий қуролга эга бўлмаслиги керак. Бўғозлар тўловсиз очиқ бўлиши лозим. Улар бойитилган уранини топшириши керак,” деди Ҳиндистонда бўлиб турган Рубио.

У маълум тараққиёт кузатилаётганини ва ишлар давом этаётганини таъкидлади.

“Ҳозир ҳам маълум ишлар олиб борилмоқда. Балки бугун кечроқ, эртага ёки бир неча кун ичида айтадиган янгилигимиз бўлар,” деди у Нью-Деҳлида журналистларга.

АҚШ вице-президенти Жей Ди Вэнс эса Огайога сафари муддатини қисқартириб, шанба куни Оқ уйга қайтди.

Эрон ўз шартларини илгари сурмоқда

Эрон ядровий қурол ишлаб чиқиш нияти борлигини рад этиб, фуқаровий мақсадлар учун уран бойитиш ҳуқуқига эга эканини таъкидлаб келмоқда. Шу билан бирга, Теҳрон Ҳурмуз бўғози устидан назорат механизмини жорий этиш, АҚШнинг портларга қўйган блокадасини бекор қилиш ва Эрон нефти савдосига қарши санкцияларни олиб ташлашни талаб қилмоқда.

Эрон Ташқи ишлар вазирлиги матбуот котиби Исмоил Бақоийга кўра, бу ҳафта баҳсларни камайтириш томон силжиш кузатилган, аммо воситачилар орқали муҳокама қилиниши лозим бўлган масалалар ҳали ҳам мавжуд.

“Келаси уч-тўрт кун ичида вазият қаерга бориб тақалишини кутиб кўришга тўғри келади,” деди у.

Бақоий АҚШнинг Эрон кемачилигига қарши блокадаси муҳим масала эканини, аммо асосий устувор вазифа янги АҚШ ҳужумлари таҳдидини ва Ливанда давом этаётган можарони тўхтатиш эканини билдирди.