Ҳар бир неча йилда дунёнинг ҳалокатга учраши ҳақида бир сана айтилади. Эсингизда борми, бундай башоратлар 1999 йилда, 2008 йилда, 2010 йилда қилинган эди? Ана энди навдат 2027 йилга етиб келди.

Гўё айнан 2027 йилда жаҳон иқтисодиёти қулайди. Бу гал бу башорат рост чиқадими ёки йўқ? Энг қизиғи, нега одамлар бунга осон ишонишяпти?

Чунки кўпчилик тизимнинг ичида нимадир синиб бўлганини аллақачон ҳис қиляпти.

Одамлар кўпроқ ишлаяпти, лекин яшаш осонлашмаяпти. Уй-жой нархи маошдан тезроқ ўсмоқда. Қарз нафақат оилалар, балки бутун давлатлар учун ҳам оддий ҳолга айланди. Нархлар ошяпти, ишонч камайяпти, эртанги кун эса тобора ноаниқ кўриняпти.

Бундан ташқари, дунё бир-бирига ҳаддан ташқари боғланиб қолган. Битта уруш энергия нархларини остин-устун қилиши мумкин. Битта банк муаммоси бир кунда бутун бозорни қўрқитиб юбориши мумкин. Битта сиёсий инқироз йиллар давомида таъминот занжирларини бузиши мумкин.

Аммо бу 2027 йилда ҳаммаси албатта қулайди, дегани эмас.

Иқтисодиёт одатда бир кунда қулаган бино каби ағдарилмайди. Аввал дарз кетади, кейин қаеридир синади, сўнг давлатлар ва банклар шошилинч равишда тешикларни ямашга тушади. Аввал ҳам шундай бўлган.

Дунё урушларни, инқирозларни, пандемияни, инфляцияни, банкротликларни ва молиявий зарбаларни кўп кўрган. Ҳар сафар “энди тамом” деганлар бўлган. Лекин тизим ўзгарган ва ҳаёт қолган жойидан давом этган.

Шунинг учун “иқтисодиёт фалон йили аниқ қулайди” деган гапларга кўр-кўрона ишониш керак эмас. Лекин одамларнинг хавотирини кулгуга олиш, писанд қилмаслик ҳам нотўғри.

Хатарлар ҳақиқатан бор. Қарз кўп. Ишонч кам. Сиёсатчилар эса тобора стратег эмас, ёнғин ўчирувчига ўхшаб қоляпти. Сунъий интеллект меҳнат бозорини кескин ўзгартириши мумкин. Оддий одам эса ўз келажаги қаердадир, унинг иштирокисиз қабул қилинаётган қарорларга боғлиқлигини ҳис қиляпти.

Хулоса қилиб айтганда, ваҳимага тушиш керак эмас. Лекин тайёр туриш керак.

Янги кўникмаларни ўрганиш. Фақат қарз ҳисобига яшамаслик. Оз бўлса ҳам захира қилиш. Ҳар бир қўрқинчли башоратга ишонавермаслик. Ва ҳаётни “барқарорлик абадий” деган хаёл билан қурмаслик.

2027 йил инқироз йили бўлмаслиги мумкин. Лекин у шундай даврнинг бир қисми бўлиши мумкинки, унда энг бойлар эмас, энг мослашувчанлар ютиб чиқади.